حتماً براتون پیش اومده که یه روز میخواید تلویزیون رو روشن کنید، صدا رو به خوبی میشنوید، برنامه هم پخش میشه، ولی صفحه یکدفعه سیاه شده. یا بعضی وقتا تصویر هست ولی انقدر کمرنگه که باید برید جلوی تلویزیون تا ببینید چی پخش میشه. اولین چیزی که به ذهن آدم میرسه اینه که “وای ، پنل سوخت!” و کلی ناراحت میشید که باید یه دستگاه نو بخرید. ولی خب، واقعیت اکثراً چیز دیگهای هست.
صفحههای LCD و LED، خودشون به تنهایی هیچ نوری ندارن. یعنی اگه یه پنل LCD رو از تلویزیون جدا کنید، چیزی شبیه یه برگهٔ پلاستیکی شفافه که هیچ چیز روش دیده نمیشه. برای اینکه تصویر رو ببینید، به یه منبع نور پشت این صفحه نیاز دارید. به این منبع نور میگن بکلایت یا همون نور پسزمینه.
حالا بیایم سراغ سوالتون. وقتی تلویزیون صدا داره ولی تصویر نداره، یعنی برد اصلی و مدارای صوتی دستگاه هنوز سالم کار میکنن، ولی اون چراغ پشت صحنه خاموش شده. تلویزیون داره برنامه رو پخش میکنه، ولی کسی چراغ رو روشن نکرده تا تصویر رو ببینید. دقیقاً مثل این میمونه که فیلمی رو تو اتاق تاریک با گوشی ببینید، ولی نور صفحه گوشی رو کمترین میزان بذارید.
بکلایت یه مجموعه چراغ LED هست که پشت پنل قرار گرفته و کارش اینه که نور لازم برای دیدن تصویر رو تامین کنه. اگه این قطعه سالم باشه، تصویر رو شفاف و روشن میبینید، ولی اگه خراب بشه یا صفحه کاملاً سیاه میشه یا فقط بخشهایی ازش روشن میمونه و بقیه جاها تاریکه.
نکتهای که خیلیا نمیدونن اینه که بکلایت یه قطعهی مصرفی هست. یعنی درست مثل لامپهای خونه که بعد از چند سال کمنور یا سوسو میزنن، بکلایت هم همین سرنوشت رو داره. با استفادهٔ مداوم، کیفیتش کمکم پایین میاد و یه روز میرسه که دیگه از کار میفته. با این تفاوت که تعویضش خیلی تخصصیتر از یه لامپ سادست و هزینهٔ بیشتری هم داره.
خوبیِ بکلایت اینه که یهویی از کار نمیافته؛ معمولاً قبلش چندتا علامت نشون میده که اگه بهشون توجه کنید، میتونید دست به کار بشید:
– تصویر یهنواخت نیست؛ مثلاً گوشههای صفحه تاریکتر از وسط به نظر میرسن.
– تو صحنههای روشن، یه لکههای سفید یا زرد رنگی میبینید که جایشان ثابته و با عوض کردن کانال جابجا نمیشه.
– از لبههای صفحه نور اضافی بیرون میزنه، مخصوصاً وقتی فیلم تاریک پخش میشه.
– و بدترین حالت، وقتی که صفحه یکدفعه سیاه میشه ولی صدا هنوز هست. این دقیقاً همون صحنهایه که خیلیا رو میترسونه، ولی گاهی با یه تعویض سادهٔ بکلایت، تلویزیون دوباره جون میگیره.
چند تا کار ساده هست که اگه انجامش بدید، احتمالاً سالها از دستش ناراحت نمیشید:
میدونم که تصویر روشنتر خوشمنظرهتره، ولی این کار فشار مضاعفی به بکلایت وارد میکنه. اگه تو اتاقی با نور معمولی تلویزیون میبینید، روشنایی رو بذارید روی ۵۰ تا ۷۰ درصد. هم چشماتون اذیت نمیشه، هم دستگاه دیرتر خسته میشه.
بعضیا برای اینکه قشنگتر به نظر برسه، تلویزیون رو انقدر به دیوار نزدیک میکنن که انگار چسبیده بهش. این کار جلوی جریان هوا رو میگیره و گرمایی که بکلایت تولید میکنه، تو همون فضای بسته میمونه. حرارت، دشمن شمارهی یک بکلایته. سعی کنید حداقل ۵-۱۰ سانتیمتر فاصله داشته باشه.
اگه عادت دارید ساعتها تلویزیون رو روی یه کانال خبری با لوگوی ثابت بذارید، بدون اینکه توجه کنید، اون بخش خاص از بکلایت بیشتر از بقیه تحت فشار قرار میگیره. ممکنه بعد از مدتی، جای اون لوگو به صورت یه لکهٔ روشن یا تیره روی صفحه بمونه. وقتی سرتون busyه، یا تلویزیون رو خاموش کنید یا از محافظ صفحه استفاده کنید.
* شاید به نظر جزئی بیاد، ولی نور خورشید که مستقیم به صفحه میتابه، نه تنها به خودِ پنل آسیب میزنه، بلکه حرارت اضافی رو هم به داخل دستگاه منتقل میکنه و روند فرسودگی بکلایت رو سریعتر میکنه.
اگه یه روز تلویزیونتون صدا داشت ولی تصویر نداشت، نترسید. اول احتمال خرابی بکلایت رو بررسی کنید. یه تکنسین ماهر از نمایندگی تعمیر تلویزیون میتونه دستگاه رو باز کنه و وضعیت نور پسزمینه رو چک کنه. گاهی با یه تعویض ساده، تلویزیون دوباره مثل روز اول میشه. ولی بهترین کار، پیشگیریه. با رعایت همین چند نکتهٔ ساده، میتونید سالها بدون دردسر از تلویزیونتون استفاده کنید.
