علت ایجاد خطوط عمودی و افقی در تلویزیون
بررسی تخصصی فقط دو دلیل اصلی و واقعی
ایجاد خطوط عمودی یا افقی روی صفحه تلویزیون، یکی از شایعترین و نگرانکنندهترین ایرادهای تصویری است. برخلاف تصور عموم، این مشکل تقریباً همیشه فقط به دو علت اصلی مربوط میشود و در بیش از ۹۰٪ موارد، منشأ آن خود پنل تصویر است، نه برد مین یا تیکان.
در این مطلب، هر دو علت را ریزبهریز، فنی و دقیق بررسی میکنیم تا بدانید:
-
مشکل دقیقاً از کجاست
-
آیا تعمیر دارد یا نه
-
چه زمانی تعمیر منطقی است
🔹 علت اول: آبرفتگی فلتها و لبه پنل
🔸 توضیح ساده و کاربردی
اگر آب، رطوبت، بخار یا حتی شوینده به لبههای پنل یا فلتهای تصویر برسد، اتصالهای بسیار ظریف داخل پنل آسیب میبینند. نتیجه این آسیب، ظاهر شدن خطوط عمودی یا افقی ثابت روی تصویر است که معمولاً:
-
تغییر نمیکنند
-
با خاموش و روشن شدن از بین نمیروند
-
دائمی میمانند
حتی مقدار کم رطوبت هم برای آسیبزدن کافی است.
🔸 توضیح فنی دقیق
در پنل تلویزیون، هزاران مسیر بسیار نازک از جنس ITO (Indium Tin Oxide) وجود دارد که سیگنال تصویر را منتقل میکنند. آبرفتگی باعث اتفاقات زیر میشود:
مراحل خرابی فنی:
-
سولفاته شدن پدهای اتصال
→ ایجاد لایه اکسید
→ افزایش مقاومت یا قطع کامل مسیر -
قطعی مسیرهای Gate یا Source
→ قطع فرمان روشنشدن ردیف یا ستون پیکسلها -
اتصال کوتاه بین خطوط اسکن مجاور
→ ظاهر شدن خطوط پررنگ یا کمرنگ عمودی/افقی -
آسیب دائمی به مسیرهای ITO روی شیشه پنل
→ ایجاد چند خط دائمی که حتی با تعمیر هم برنمیگردد -
بههمخوردن تایمینگ داخلی پنل
→ نوارهای ثابت، تکرارشونده یا پرشدار
🔸 نشانههای مشخص آبرفتگی فلتها
✔️ خطوط کاملاً ثابت
✔️ تغییر نکردن با فشار دادن
✔️ ماندن خطوط بعد از گرم شدن
✔️ سابقه شستوشوی صفحه، بخار، رطوبت محیط
✔️ مشاهده سولفاته یا زنگزدگی در لبه پنل
⚠️ نکته بسیار مهم:
در اغلب موارد آبرفتگی، آسیب غیرقابلبرگشت است، چون مسیرهای شیشهای پنل تخریب میشوند.
🔹 علت دوم: ایراد پنل – شلشدن باندینگ COF
🔸 توضیح ساده و قابل فهم
در لبه پنل تلویزیون، چیپهای باریک و نواریشکلی به نام COF وجود دارد. این چیپها با یک اتصال بسیار حساس به شیشه پنل چسبیدهاند و وظیفه کنترل خطوط تصویر را دارند.
اگر این اتصال شل، ضعیف یا نیمهقطع شود:
-
تصویر خط میافتد
-
گاهی نصف تصویر میرود
-
یا با فشار دادن لبه پنل، تصویر لحظهای درست میشود
🔸 COF دقیقاً چیست؟
COF مخفف:
Chip On Film
یعنی:
-
چیپ کنترل تصویر
-
نصبشده روی یک فلت بسیار نازک
-
متصل به شیشه پنل با چسب رسانای ACF
هر COF مسئول:
-
چند ستون (Vertical)
-
یا چند ردیف (Horizontal)
از تصویر است.
🔸 توضیح فنی ایراد باندینگ COF
خرابیها به این شکل اتفاق میافتد:
-
شلشدن اتصال COF به شیشه پنل
-
ضعیفشدن چسب ACF در اثر گرما یا زمان
-
قطع جزئی مسیرهای ITO
-
نیمهفعال شدن ستونها یا ردیفهای تصویر
نتیجه:
-
خطوط عمودی یا افقی
-
تصویر نصفه
-
پرش یا چشمکزدن خطها
🔸 نشانه طلایی خرابی COF
✅ درست شدن تصویر با:
-
فشار دادن لبه پنل
-
گرم شدن دستگاه
-
ضربه خیلی ملایم
❗ این نشانه تقریباً قطعی است که مشکل از باندینگ COF است، نه برد.
تعمیر ایراد باندینگ COF با دستگاه بندینگ (ACF Bonding)
دستگاه بندینگ چیست؟ (توضیح ساده)
دستگاه بندینگ مثل یک اتوی فوقدقیق و هوشمند صنعتی است که:
-
با حرارت کنترلشده
-
فشار دقیق
-
و زمان مشخص
اتصال COF را دوباره به شیشه پنل میچسباند.
مراحل تعمیر باندینگ COF (ریزبهریز)
1️⃣ جدا کردن اتصال خراب
ساده:
اتصال خراب قبلی با حرارت مخصوص باز میشود.
فنی:
-
دما: 180 تا 220 درجه سانتیگراد
-
پاکسازی کامل پدها
-
حذف سولفاته و چسب قدیمی
2️⃣ قرار دادن چسب ACF جدید
ساده:
یک نوار چسب رسانای مخصوص روی محل اتصال قرار میگیرد.
فنی:
-
استفاده از ACF اصلی (مثلاً سری 3M-720xx)
-
ضخامت دقیق
-
بدون حباب یا انحراف
3️⃣ تراز دقیق چیپ COF
ساده:
چیپ دقیقاً روی خطوط پنل قرار داده میشود.
فنی:
-
تراز میلیمتری
-
زیر میکروسکوپ
-
حتی یک خطا = خرابی کامل پنل
4️⃣ بستن اتصال با حرارت و فشار
ساده:
دستگاه اتصال را محکم میکند و تصویر برمیگردد.
فنی:
-
دما: 170 تا 240°C
-
فشار: 2 تا 5 کیلوگرم
-
زمان: 5 تا 12 ثانیه
-
فعالشدن عمودی ذرات رسانای ACF
نکته حیاتی درباره موفقیت تعمیر
✔️ اگر مسیرهای شیشه پنل (ITO) سالم باشند → تعمیر کاملاً موفق
❌ اگر ITO قطع شده باشد → تعمیر غیرممکن
به همین دلیل، تشخیص درست قبل از تعمیر حیاتی است.
جمعبندی نهایی (خیلی مهم)
-
اگر آب به فلتها یا لبه پنل رسیده باشد
→ سولفاته و تخریب مسیرها
→ خطوط دائمی و معمولاً غیرقابل تعمیر -
اگر باندینگ COF شل شده باشد
→ خطوط، نصفهشدن تصویر، درست شدن با فشار
→ قابل تعمیر با دستگاه بندینگ
